کلاس بدون حواس‌پرتی؛ راهکارهای افزایش تمرکز و مشارکت دانش‌آموزان

دسته بندی موضوعی : برنامه ریزی درسی و آموزشی

زبان : فارسی

نوع فایل : PDF

تعداد صفحات : 32

وضعیت : این مقاله توسط هیات داوران پایگاه ایران ژورنال داوری شده است
فصل نامه علمی تخصصی پژوهش برتر - سال اول شماره اول - بهار 1404

نویسندگان :
کبری جعفری کارشناسی علوم اجتماعی / کارشناسی ارشد مطالعات زنان

ثبت شده توسط : ایران ژورنال

لینک مستقیم مقاله : https://iran-journals.com/doc/4045

چکیده فارسی :

تمرکز و مشارکت دانش‌آموزان از مؤلفه‌های اساسی فرایند یاددهی ـ یادگیری هستند و کاهش آن‌ها می‌تواند کیفیت آموزش، تعامل کلاسی و میزان یادگیری را تحت تأثیر قرار دهد. در محیط مدرسه، حواس‌پرتی تنها به استفاده از تلفن همراه یا گفت‌وگو با همکلاسی‌ها محدود نمی‌شود؛ عواملی مانند یکنواختی روش تدریس، نامتناسب بودن سطح دشواری فعالیت‌ها، ابهام در هدف درس، اضطراب، خستگی، محرک‌های محیطی و ناتوانی در مدیریت زمان و توجه نیز می‌توانند دانش‌آموز را از فرایند یادگیری دور کنند. در سال‌های اخیر، گسترش ابزارهای دیجیتال و حضور مداوم محرک‌های متعدد، مسئله مدیریت توجه را برای مدارس جدی‌تر کرده است. پژوهش‌های جدید نیز نشان می‌دهند که حواس‌پرتی می‌تواند به شکل چندوظیفگی، خیال‌پردازی ذهنی، استفاده از ابزارهای دیجیتال و وقفه‌های ناگهانی ظاهر شود و بر عملکرد یادگیری اثر منفی بگذارد (Wang, 2022).
هدف مقاله حاضر، بررسی عوامل مؤثر بر کاهش تمرکز دانش‌آموزان و ارائه مجموعه‌ای از راهکارهای عملی برای افزایش توجه، مشارکت و حضور فعال آنان در کلاس است. پژوهش با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از مطالعه اسنادی و مرور هدفمند پژوهش‌های علمی انجام شده است. در تحلیل مطالعات، مؤلفه‌هایی مانند مدیریت محیط کلاس، طراحی فعالیت‌های کوتاه و هدفمند، مشارکت فعال دانش‌آموزان، تنوع روش‌های تدریس، آموزش مهارت‌های خودتنظیمی، مدیریت محرک‌های دیجیتال، بازخورد مؤثر و ایجاد فضای روانی امن مورد توجه قرار گرفته‌اند.
بررسی شواهد پژوهشی نشان می‌دهد که مقابله با حواس‌پرتی زمانی اثربخش‌تر است که به جای تمرکز صرف بر کنترل رفتار دانش‌آموز، محیط یادگیری و شیوه ارائه محتوا نیز اصلاح شود. مرور نظام‌مند Marshall و همکاران (2024) نشان داده است که برخی مداخلات مؤثر در کاهش رفتارهای مختل‌کننده و حواس‌پرت‌کننده، ترکیبی از مدیریت رفتار، تقویت مهارت‌ها و مؤلفه‌های هیجانی ـ شناختی هستند. همچنین یافته‌های مرور نظام‌مند Gunnars (2024) نشان می‌دهد که فعالیت‌های کوتاه، اهداف روشن و آموزش مهارت‌های مرتبط با کارکردهای اجرایی می‌توانند در حمایت از توجه دانش‌آموزان مورد استفاده قرار گیرند.
بر اساس یافته‌های این مطالعه، کلاس بدون حواس‌پرتی به معنای حذف کامل همه محرک‌ها نیست؛ بلکه منظور، ایجاد محیطی است که در آن دانش‌آموز بتواند توجه خود را مدیریت کند، هدف یادگیری را بشناسد، در فعالیت‌ها نقش داشته باشد و فرصت بازگشت سریع به مسیر یادگیری را پیدا کند. در چنین رویکردی، معلم از نقش صرفاً انتقال‌دهنده محتوا فاصله گرفته و به طراح تجربه یادگیری تبدیل می‌شود. نتیجه کلی مقاله بر ضرورت ترکیب مدیریت کلاس، روش تدریس فعال، آموزش خودتنظیمی و استفاده هدفمند از فناوری برای افزایش تمرکز و مشارکت دانش‌آموزان تأکید دارد.

کلمات کلیدی فارسی :
تمرکزدانش‌آموزان، حواس‌پرتی، مشارکت‌تحصیلی، مدیریت‌کلاس، خودتنظیمی، یادگیری‌فعال، انگیزش‌تحصیلی، محیط‌یادگیری، فناوری‌آموزشی، توجه